pośród licznych zabytkowych budowli zamki należą do obiektów cieszących się największym zainteresowaniem nie tylko historyków ale i turystów. Początki murowanej architektury obronnej sięgają XIII wieku. Jej rozwojowi sprzyjało rozbicie dzielnicowe oraz wzrost zamożności rodów rycerskich. Na podstawie licznych wykopalisk należy zauważyć że bardzo często pierwszą murowaną budowlą w obrębie drewniano-ziemnych wałów grodu była wieża tzw. stołp. Stanowiła ona miejsce ostatniej obrony na wypadek zdobycia warowni. Z biegiem czasu zamki wznoszone z kamienia lub cegły całkowicie wyparły drewniane grody. Największy rozkwit murowanej architektury obronnej nastąpił u schyłku XIII oraz w XIV wieku. Wtedy to powstała większość zbudowanych w Polsce gotyckich zamków. W zależności od miejsca w którym powstały dzielimy je na wyżynne oraz nizinne.



Zamki wyżynne budowane głównie na południu Polski lokalizowane były na stromych wzgórzach lub niedostępnych skalnych szczytach . Charakteryzowały się nieregularnym planem dostosowanym do miejsca i wykorzystującym jego naturalne walory obronne. Zamki nizinne powstające głównie na północy Polski wykorzystywały również naturalne warunki obronne. Budowane były na wyspach nadrzecznych skarpach pośród bagien i mokradeł. Częściej miały regularną linie murów obronnych dodatkowo wzmocnionych przez zasilaną wodą fosę. Oprócz świeckich fundatorów królów lub możnych rycerzy zamki zaczęło wznosić również duchowieństwo. Osobnym rozdziałem były zamki zakonne wzniesione głównie przez zakon krzyżacki. Rozwój sztuki wojennej a szczególnie coraz większe znaczenie artylerii na polu walki spowodowało że gotyckie zamki zaczęły tracić swoje walory obronne. Coraz większe znaczenie zaczęły mieć natomiast zamki bastionowe przystosowane do użycia broni palnej. Najczarniejszym okresem dla większości polskich zamków okazało się kilka lat "potopu" szwedzkiego. Kolejne wojny oraz zubożenie właścicieli doprowadziło wiele z nich do ruiny. Utrata przez Polskę niepodległości oraz brak zainteresowania zaborców renowacją starych zamczysk powodował ich dalszą dewastację. Dopiero wiek XIX i wzrost zainteresowania historią zaczął sprzyjać odbudowie zabytków. Wiek XX przyniósł większą świadomość własnej przeszłości i dbałość o jej materialne dowody. Wiele zamków zostało poddanych pracom konserwatorskim i udostępnionych turystom. Jednak mimo to obecnie wiele z nich jest tylko mało czytelną ruiną. Wtopione w krajobraz otoczone licznymi legendami zachwycają swym surowym pięknem i tajemniczością. Mam nadzieje że strona ta przybliży chociaż cześć z nich nie tylko te powszechnie znane i odwiedzane przez liczne wycieczki ale również te zapomniane leżące z dala od turystycznych szlaków.

OPOLE - GÓRKA

   Zamek położony na tzw. Górce i dlatego zwany Górnym jest jednym z dwóch zamków znajdujących się w Opolu. Pierwszy powstał już w XIII wieku na cyplu odrzańskiej wyspy Pasieki. Zamek na Górce jest młodszy i został wzniesiony w XIV wieku przez księcia Władysława Opolczyka. Powodem jego budowy był podział stołecznego miasta Opole pomiędzy synów zmarłego w roku 1356 księcia opolskiego Bolka II. Tym sposobem w każdej z dwóch części miasta znalazła się obronna rezydencja książęca. Drugim powodem była zapewne polityka prowadzona przez Władysława Opolczyka która zaowocowała zbrojnym konfliktem z królem Władysławem Jagiełłą. Zdając sobie sprawę z zagrożenia ze strony potężnego sąsiada starał się on jak najlepiej zabezpieczyć stolicę swego księstwa czyli Opole.

   Wzniesiony w najwyższym punkcie miasta zamek mimo iż włączony w fortyfikacje miejskie stanowił odrębne założenie obronne. Powstał w sąsiedztwie jednej z miejskich bram zwanej Gosławicką lub Górską. Wysunięty lekko przed linię murów miejskich flankował bramę wzmacniając jej obronę w razie zagrożenia. Niestety niewiele wiadomo o średniowiecznym wyglądzie zamku. Było to zapewne regularne założenie z czworoboczną wieżą bramną otoczone fosą. Po śmierci Władysława Opolczyka w roku 1401 na zamku zamieszkała wdowa po nim, księżna Ofka. Po objęciu przez księcia Mikołaja I władzy na terenie całego Opola w roku 1449 bezcelowym stało się utrzymywanie dwóch książęcych rezydencji. Zamek na Górce stopniowo zaczął tracić na znaczeniu. W XVI wieku funkcjonowało w nim więzienie.

   Po pożarze z roku 1615 nie został odbudowany a zamkową wieżę przeznaczono na spichlerz. W czasie panowania na Górnym Śląsku w latach 1622-1624 księcia Siedmiogrodu Gábora Bethlena który z wyznania był kalwinem kaplica na zamku została przekazana protestantom. Po odzyskaniu księstwa przez Habsburgów teren zrujnowanego zamku przekazano w roku 1669 jezuitom. Z cegieł pochodzących z rozbiórki zamkowych murów zbudowana została kaplica i założone kolegium jezuickie. Po kasacji zakonu na początku XIX wieku zaadaptowano budynki kolegium na Królewskie Gimnazjum Katolickie. Także obecnie teren dawnego zamku służy szkolnictwu mieści się tu Zespół Szkół Mechanicznych.

   Jedyną pozostałością książęcego zamku jest gotycka wieża. Zbudowana z cegły na planie prostokąta podpiwniczona pierwotnie miała trzy kondygnacje. W roku 1844 została nadbudowana o jedno piętro i zwieńczona neogotyckim krenelażem. Na wschodniej elewacji zachował się ostrołukowy portal oraz blendy będące pozostałościami dawnej bramy. Do wieży przylega niewielki odcinek gotyckiego muru obronnego.