SMOLEŃ

   Na jednym z najwyższych liczącym 486 m n.p.m. wzniesień pasma Smoleńsko-Niegowonickiego położone są ruiny rycerskiego zamku. Warownia ta należy do najstarszych wzniesionych na Jurze. Pierwotny zamek wznosił się tu już w XIII wieku, prawdopodobnie na miejscu wcześniejszego grodu. Został on spalony w 1300 r. w wyniku walk Władysława Łokietka z Wacławem II czeskim o tron polski. Jego właścicielem był wtedy kasztelan radomski Otto z Pilczy herbu Topór. On też zapewne wzniósł nowy, murowany, gotycki zamek z kamienia łamanego. Powstał nieduży kamienny zameczek na planie nieregularnego czworoboku wykorzystujący walory obronne wzgórza oraz wysokie wapienne skały, które włączono w linię murów i budynków mieszkalnych. Wzniesiono również potężną cylindryczną wieżę tzw. donżon w najwyższym punkcie wzgórza. Była ona miejscem ostatniej obrony o czym świadczy umieszczone na wysokości murów obwodowych wejście do niej.

   W roku 1563 dobra pileckie wraz z warownią nabył Seweryn Boner z Ogrodzieńca. Za jego czasów rozbudowano ją w stylu renesansowym oraz dobudowano zamek dolny. W 1590 r. majątek przechodzi w ręce Wojciecha Padniewskiego, który w 1610 r. przeniósł się do Pilicy gdzie wzniósł nową rezydencję, od tego momentu Smoleń zaczyna tracić na znaczeniu. Jak wiele innych tak i tego zamku nie ominął "potop" szwedzki. W 1655 r. żołnierze Karola Gustawa po ciężkim ostrzale artyleryjskim zdobyli zamek, który następnie doszczętnie ograbili a odchodząc spalili. Od tego momentu popadał w coraz większą ruinę, często zmieniał właścicieli, którzy nie podejmowali nawet prób jego odbudowy.

   Obecnie jest to zabezpieczona ruina udostępniona do zwiedzania. Przez zachowaną ostrołukową bramę wjazdową, w której widnieją wgłębienia służące niegdyś do spuszczania brony dostajemy się na porośnięty drzewami dziedziniec wschodniej części zamku dolnego. Otoczony jest on przez częściowo zachowane mury obronne z wapiennego kamienia grubości około 2m. Od strony zachodniej znajdują się ruiny drugiej, odrębnej części zamku dolnego, powstałego w okresie późniejszym. W zachowanych resztkach murów możemy zaobserwować ślady podziału na komnaty kilka okien, strzelnicę oraz szczątki bramy wjazdowej. Na dziedzińcu znajduje się głęboka na 200m. kwadratowa studnia. Jak głosi legenda wykuli ją w skale tatarscy jeńcy. Ta część zamku jest połączona murem biegnącym po skale z pozostałościami zamku górnego , usadowionego na wysokim na kilkanaście metrów skalnym cyplu. Z górującą nad resztą zabudowań wysoką cylindryczną wieżą stanowił najbardziej obronną część zamku. Wieża była częściowo restaurowana w połowie XIX wieku. Posiada obecnie dwa wejścia, to u podnóża wykuto później być może przez poszukiwaczy skarbu wierzących że pod zamkiem istnieją głębokie zasypane gruzem lochy.

   Od roku 1959 wzgórze zamkowe stanowi rezerwat krajobrazowy i leśny "Smoleń".