CHUDÓW

   Mniej więcej w połowie drogi pomiędzy Mikołowem a Gliwicami wznoszą się ruiny XVI-wiecznego zamku w Chudowie. Za fundatora zamku uważa się Jana Przedbórza z Paniów zwanego od zakupionych pobliskich Gierałtowic-Gierałtowskim który w roku 1537 nabył Chudów oraz kilka okolicznych wsi. Renesansowy zamek wzniesiono na wyspie wśród moczarów prawdopodobnie w miejscu jakiejś wcześniejszej budowli. Zbudowany został na planie zbliżonym do prostokąta o wymiarach 30x25m. Posiadał wewnętrzny niewielki dziedziniec okolony drewnianymi krużgankami z kamienną studnią pośrodku. Po bokach znajdowały się dwa prostokątne budynki mieszkalne. Pomiędzy nimi w płd-zach części założenia wystając przed lico znajdowała się czworoboczna wieżą bramna o wymiarach 8,5x7,6m. Dotrzeć na zamek można było jedynie przez drewniany most prowadzący do wejścia na drugiej kondygnacji wieży.

   Gierałtowscy którzy władali Chudowem przez ponad sto lat należeli do najbogatszych ludzi ówczesnego Śląska. Ich posiadłości rozciągały się od Bytomia po Nysę w granicach trzech księstw: raciborskiego, opolskiego i nyskiego. Po śmierci w roku 1622 ostatniego z rodu Wacława II Chudów przeszedł w ręce hr. Joanny Prażma. Od hrabiny dobra zakupił Jan Skalla z Ligoty Wielkiej w powiecie kozielskim. Okres rządów hr. Prażma i Skalli przypadł na lata wojny trzydziestoletniej kiedy to po traktach Śląska grasowało wielu maruderów lub po prostu rycerzy-rozbójników. Z tą niecną profesją wiąże się też historia Chudowa, który pod tym względem miał nie najlepsza opinię. W 1672 r. rządy na zamku objęła Jadwiga Solomea baronowa von Kotuliński.

   Od czasu powstania zamek przechodził różne koleje losu zmieniali się jego właściciele był wielokrotnie przebudowywany jednak lata największej świetność przeżył Chudów pod rządami baronów Foglarów. W 1717 Mikołaj Foglara przebudował i z przepychem wyposażył rodową rezydencje. Foglarowie mieszkali w Chudowie do 1768 r. a po ich odejściu zamek stracił na znaczeniu i nigdy nie odzyskał swej renomy. Ich zięć Karol Reder w roku 1772 sprzedał zamek Maciejowi von Welczek. Na skutek ciągłych zmian właścicieli zamek coraz bardziej podupadał. Dopiero gdy w roku 1837 jego właścicielem został Franciszek von Bally zamek został przebudowany i rozbudowany. W przeciwieństwie do pierwotnych kamiennych, nowe partie murów zostały wykonane z cegły. Przeprowadzone prace spowodowały jednak że obiekt zatracił swój oryginalny renesansowy styl i obronny charakter.

   Znajdujący się w granicach majątku Karola Goduli zamek przejmuje na mocy testamentu jego wychowanka Joanna Gryszczyk von Schomberg-Godulla i jej mąż hr. Ulryk Schaffgotsch. Joanna wraz z mężem traktowali Chudów jako bazę organizowanych przez hrabiego polowań. Niestety 11 stycznia 1875 zamek spłonął. Hrabia poruszony sylwetką ruin i legendą mówiącą jakoby budowniczymi zamku byli templariusze nie pozwolił go odbudować lecz kazał malowniczo "wydłubać" mury by zamek przypominał modną wówczas romantyczną średniowieczną budowlę. Od tego momentu niezamieszkane i rozkradane na materiał budowlany przez okoliczną ludność zamkowe mury szybko niszczeją.

   W 1999 roku zamek stał się własnością Fundacji "Zamek Chudów" której podstawowym celem jest objęcie ochroną ruin oraz budynku spichlerza i parku otaczającego zamek. Przeprowadzone zostały szczegółowe badania archeologiczno-architektoniczne które pozwoliły na rekonstrukcję wieży. W roku 2004 wieża została udostępniona turystom a w jej wnętrzu funkcjonuje zamkowe muzeum. W dalszych planach przewidywane jest odtworzenie murów obwodowych do wysokości około 7 metrów oraz oczyszczenie fosy i odbudowę mostu. Programem zostanie także objęty przyzamkowy spichlerz z przeznaczeniem go na hotel oraz park który zostanie zrewitalizowany. Działania Fundacji to zapowiedź nadchodzących lepszych czasów dla tego ciekawego obiektu i należy jej życzyć zrealizowania wszystkich zamierzeń.