BIERUTÓW

   Bierutów istniał już we wczesnym średniowieczu jako osada handlowa. Henryk III książę wrocławski w roku 1266 nadał mu prawa miejskie. Budowę zamku rozpoczęto zapewne już pod konie wieku XIII. Początkowo było to niewielkie założenie na planie prostokąta składające się z budynku mieszkalnego otoczonego kamiennym murem. Na początku XIV wieku do budynku od wschodu dostawiono wieżę na planie kwadratu. W tym czasie miasto Bierutów nie było liczącym się ośrodkiem również zamek siedziba książęcych zarządców nie przedstawiał się zbyt okazale. Kolejne podziały Śląska powodują że Bierutów przechodzi do księstwa głogowskiego a od roku 1320 do księstwa oleśnickiego.

   Swą świetność miasto i zamek zawdzięczają księciu Henrykowi II Podiebradowiczowi który w roku 1534 obiera je sobie jako swą siedzibę. Przebudowane zostaje istniejące skrzydło wschodnie oraz wzniesione nowe południowe. Dzięki zmianom zamek zyskuje formę rezydencji obronnej w stylu późnego renesansu.

   W roku 1603 ma miejsce wielki pożar miasta podczas którego ucierpiał także zamek. Zniszczeniu uległo skrzydło wschodnie. Podczas odbudowy zamku w latach 20-tych XVII wyremontowano budynki mieszkalne podwyższono zamkową wieżę oraz wykonano otaczające dziedziniec krużganki.

   W drugiej połowie XVII wieku Bierutów przechodzi w ręce książąt wirtemberskich. Zamek zostaje poddany kolejnej tym razem barokowej przebudowie której inicjatorem jest książę Krystian Ulryk Wirtemberski. Oba zamkowe skrzydła zostają otynkowane i podwyższone o trzecie piętro a wieża nakryta barokowym hełmem. Od zachodu wzniesiona zostaje trójprzelotowa bogato zdobiona brama. Za murami zamku powstaje park i ogród. Po śmierci ostatniego z rodu Wirtemberskich Karola Krystiana Erdmana Bierutów jako wiano jego córki Zofii Charlotty Augusty przechodzi w ręce Fryderyka Augusta z rodu książąt brunszwicko-lüneburskich. Zamek w rękach nowych właścicieli pozostaje do roku 1884. Jest w tym czasie siedzibą nadleśnictwa. Jednak zaniedbany ulega stopniowej dewastacji.

   W roku 1886 ulega rozbiórce najstarsze gotyckie skrzydło wschodnie. Równocześnie skrzydło południowe zostaje poddane gruntownemu remontowi z przeznaczeniem na siedzibę następcy tronu pruskiego. Po zakończeniu II wojny światowej zamek staje się siedziba Nadleśnictwa Bierutów.

   Obecnie najlepiej zachowaną pozostałością zamku jest wolno stojąca wieżą będąca niegdyś częścią skrzydła wschodniego. Otynkowana w dolnej części kwadratowa ostatnią piątą kondygnację ma ośmioboczną. Przykryta jest barokowym hełmem. Dobrze zachowana jest także wzniesiona w 1680 roku barokowa brama. Częściowo czytelne są otaczające założenie ceglane mury obwodowe. Dawne skrzydło południowe w latach 80-tych wieku zostało zaadaptowane na mieszkania prywatne. W budynku zachowało się kilka detali barokowej kamieniarki z tarczą herbową książąt wirtembersko-oleśnickich.