BRZEŚĆ KUJAWSKI

   Budynek będący obecnie siedzibą poczty i placówek kultury w swych murach kryje pozostałości dawnego zamku. Przeprowadzone badania nie potwierdziły wzniesienia go w miejscu dawnego grodu. Wzmiankowany już w XIII wieku gród kasztelański znajdował się na terenie obecnej wsi Stary Brześć. W XIV wieku Brześć stał się stolicą księstwa brzesko-kujawskiego. Położony przy granicy z państwem krzyżackim był często niszczony i palony. W roku 1343 wrócił do Polski stając się dla króla Kazimierza Wielkiego ważnym strategicznie punktem nadgranicznym.

   Z inicjatywy królewskiej miasto otoczono murami. W ich południowym narożniku usytuowano królewski zamek. Wzniesiony został na skraju skarpy, której 10 metrowe stromizny otaczały go z trzech stron. Od północy, czyli od strony miasta wykopano przekop. Zamek w Brześciu Kujawskim miał plan czworoboku o lekko załamanych bokach południowym i zachodnim. Główny dom zamkowy o wymiarach 12,6x23,3 znajdował się przy północnej kurtynie murów. Obok usytuowana została brama. W narożniku płd-wsch znajdowała się cylindryczna wieża. Pozostałą zabudowę dziedzińca stanowiły drewniane budynki gospodarcze. Całość otaczał mur obwodowy ceglany na kamiennej podmurówce.

   Po zawarciu z Zakonem Krzyżackim w roku 1466 II pokoju toruńskiego, zamek w Brześciu Kujawskim utracił swe nadgraniczne znaczenie i stał się siedzibą starostów. W drugiej połowie XVI wieku piastujący wówczas urząd starosty Mieleccy dokonali rozbudowy zamku. Wzniesione zostały nowe budynki, a także przebudowane skrzydło gotyckie. Jak to miało miejsce z wieloma polskimi zamkami również w tym przypadku dokonane przez Szwedów podczas „potopu” zniszczenia zapoczątkowały upadek. Na początku XIX wieku Prusacy wykorzystując zamkowe ruiny wznieśli w tym miejscu więzienie. W okresie międzywojennym obiekt zaadaptowano na szkołę. Po remoncie przeprowadzonym w latach 80-tych XX wieku w budynku umieszczono urząd pocztowy.