KALISZ

   Już w II w n.e. Ptolemeusz opisując rzymski trakt bursztynowy wymienia osadę o nazwie Kalisia. Jako pierwszy nazwę tę z miastem Kalisz skojarzył Jan Długosz na wiele wieków przesadzając o jego starożytnym rodowodzie. Obecnie wśród uczonych panują dwa całkowicie przeciwstawne poglądy na temat początków miasta. Badania archeologiczne potwierdziły że w pierwszych wiekach naszej ery nad Prosną funkcjonował zespół osad ale raczej nie było to miasto w naszym rozumieniu.

   W okresie pierwszych Piastów na Zawodziu obecnej dzielnicy Kalisza znajdował się gród obronny. Był jednym z najważniejszych ośrodków powstającego państwa polskiego. Po rozbiciu dzielnicowym stał się siedzibą Mieszka III Starego. W wyniku ciągłych walk książąt dzielnicowych podczas których gród przechodził z rąk do rąk oraz Z uwagi na częste powodzie oraz zniszczenia powodowane podczas walk książąt dzielnicowych w połowie XIII wieku lokowano nowe miasto. Powstało około 1,5 kilometra w górę rzeki Prosny na piaszczystym wzniesieniu.

   Wielka akcja umacniania państwa prowadzona przez króla Kazimierza Wielkiego nie ominęła także Kalisza. Miasto zostało otoczone ceglanymi murami. Jednocześnie z budową obwarowań miejskich wzniesiony został zamek. Zlokalizowany został w północnej części miasta w okolicach Bramy Toruńskiej. Wzniesiony z cegły na kamiennym fundamencie miał plan kwadratu o boku 46m. Składał się z czterech skrzydeł otaczających wewnętrzny dziedziniec. Głównym budynkiem było czterokondygnacyjne skrzydło północne oparte o mur miejski. Brama wjazdowa znajdowała się w zachodniej części skrzydła południowego. Pozostałe dwa budynki wschodni i zachodni pełniły funkcje gospodarcze. Zamek nie posiadał zapewne wieży i mimo że otoczony był fosą miał zdecydowanie charakter rezydencjonalny. Obiekt często gościł polskich królów zwłaszcza Władysław Jagiełłę. W XV wieku w skrzydle zachodnim wybito drugą bramę prowadzącą na przygródek.

   W roku 1537 zamek niszczy pożar. Najbardziej ucierpiało skrzydło zachodnie które nie zostało odbudowane. Kolejne zniszczenia przynosi "potop" szwedzki. Dewastacji ulega skrzydło południowe z budynkiem bramnym. Po remoncie w latach 1726-30 zamek na krótko był siedzibą sądu i archiwum ksiąg grodzkich i ziemskich. Niestety pod koniec wieku został opuszczony i zaczął popadać w ruinę. Ostatecznego dzieła zniszczenia dokonał pożar z roku 1792. W pierwszych latach XIX wieku zamkowe mury zostały rozebrane a na terenie zamku wzniesiony został budynek Szkoły Wojewódzkiej obecnie LO im Asnyka. Prowadzone ostatnio prace archeologiczne odsłoniły fragmenty murów które są jedyną pozostałością kaliskiego zamku.